LUCWEBU NETINCUBO TEKUCONDZISA TIGWEGWE EMISEBENTINI YESIVE
INJONGO NENDZIMALWATI
Injongo yaloLucwebu naletiNchubo kutsi:
Tisekele budlelwano betemisebenti lobucinile emisebentini yahulumende;
Titfutfukise kuhloniphana emkhatsini kwebacashwa bodvwa, nebacashi;
Ticinisekise kutsi baphatsi kanye nebacashwa baneluvo lunye ngekutiphatsa kabi nekucondziswa kwetigwegwe;
Titfutfukise indlela yekutiphatsa leyemukelekile;
Tinikete ebacashwa kanye nebacashi kutsatsisela lokusheshisako nalokumelula kwekucondziswa kwetigwegwe;
Tigucule futsi tilungise indlela yekutiphatsa lengakamukeleki; futsi
Tivikele tento leticwayako nobe letihlukanisako letentiwa baphatsi kubacashwa.
IMIGOMOSISEKELO
Imigomosisekelo lelandzelako ibonisa Lucwebu neNchubo futsi kumele ibonise nobe ngabe ngusiphi sincumo sekucondzisa umcashwa.
Kucondzisa tigwegwe indlela yekulungisa kodvwa hhayi yekulimata.
Kucondzisa tigwegwe kumele kwentiwe ngekuphangisa, lekahle, lefanako futsi lenenchubekelembili.
Kucondzisa tigwegwe ngumsebenti wekwengamela.
Lucwebu lwekucondzisa tigwegwe lubalulekile ngasekwenteni kahle umsebenti kanye nekuphatfwa kahle kwebacashwa bahulumende, futsi lucinisekisa kutsi ebacashwa:
a. baphenywa kahle ngeluhlelo lolusemtsetfweni nobe lolungasisemtsetfweni;
b. batiswa ngaso sikhatsi ngetisolo tekutiphatsa kabi lababekwe tona;
c. batfola tizatfu letibhaliwe ngesincumo lesitsetfwe; futsi d. banelilungelo lekukhala ngesincumo lesitsetfwe.
Noma ngabe kwentenjani, tinchubo tekucondzisa tigwegwe tawentiwa emsebentini futsi tivisiseke kubo bonkhe basebenti.
Uma umuntfu atiphatsa kabi loko futsi kulicala lekuphula umtsetfo, inchubo yelwaphulomtsetfo kanye nenchubo yekucondzisa tigwegwe itawuchutjwa ngekwehlukana futsi ngetinchubo letehlukene.
Tinchubo tekucondzisa tigwegwe atitsatsi sikhala nobe tifune kutifanisa netinchubo tasenkantolo.
Lucwebu kanye netiNchubo tinkhombandlela kantsi tingashiywa etikwetimeko letifanele.
Lolucwebu naleNchubo kusebenta kumcashi nakubo bonkhe basebenti labawela ngekhatsi kwendzimalwati lebhalisiwe yePublic Service Co-ordinating Bargaining Council. Kodvwa akusebenti kumcashi kanye nebasebenti labavikelwe lucwebu nenchubo yekucondzisa tigwegwe;
leyaphetfwa kumkhandlu wemikhakha futsi yemukelwa yiPSCBC kutsi kucinisekiswe kufanana kwetinchubo kuyo yonkhe imisebenti yahulumende, nobe leticuketfwe kumtsetfo nobe timiso.
LUCWEBU, IMITSETFO NEMIGOMO
Lucwebu lwekuSebenta Kahle lolucuketfwe kuShejuli 8 yeMtsetfo weBudlelwano beBacashwa, 1995, njengobe uhlobana nekucondziswa kwetigwegwe, uhlanganisa incenye yaloLucwebu neNchubo.
Kutiphatsa kwemcashwa lokungadzinga kucondziswa kwetigwegwe kubalwe kuSengeto A. Loluhlu alukapheleli. Baphatsi bangajezisa umcashwa nakulenye indlela yekutiphatsa, uma ngabe umcashwa bekati nobe bekumele akwati kutsi lokutiphatsa kwente kutsi kube netizatfu tekucondziswa kwetigwegwe.
Ekusetjentisweni kweSengeto A, baphatsi kumele bahlatiye bukhulu baletinsolo tekutiphatsa kabi ngekubuka:
a. umphumela longiwo nobe lokungahle kwenteke ngaletinsolo tekutiphatsa kabi emsebentini wemisebenti yahulumende, encenyeni yemcashwa nakubalingani bakhe, kanye nemphakatsi;
b. luhlobo lwemsebenti wemcashwa kanye nemisebenti yakhe; futsi c. netimo lapho letinsolo tekutiphatsa kabi tenteke khona.
TINCHUBO: TINYATSELO TEKUCONDZISA TIGWEGWE
Seluleko lesicondzisako. Uma lapho bukhulu bekutiphatsa kabi budzinga kwelulekwa, umphatsi wemcashwa kumele:
a. atjele umcashwa ngalokutiphatsa kabi b. abuke tizatfu tekutiphatsa kabi bese uniketa umcashwa litfuba lekutsi atiphendvulele kuletinsolo;
c. azame kutfola sivumelwano lekungalungiswa ngako lokutiphatsa; futsi d. atsatse tinyatselo tekusebentisa lelisu lekuvunyelenwe ngalo.
Ticwayiso temlomo. Uma lapho bukhulu bekutiphatsa kabi budzinga kucwayiswa ngemlomo, umphatsi wemcashwa angacwayisa umcashwa ngemlomo. Umphatsi kumele atjele umcashwa kutsi kuchubeka kwalokutiphatsa kabi kungaholela ekujezisweni lokukhulu kakhulu, bese ubhala phasi lesicwayiso.
Ticwayiso letibhaliwe. Uma lapho bukhulu bekutiphatsa kabi budzinga , umphatsi angacwayisa umcashwa ngemlomo. Letimiso letilandzelako tisetjentiswa etikweticwayiso temlomo:
a. Sicwayiso lesibhaliwe singasebentisa lifomu leSengeto B.
b. Umphatsi kumele anikete umcashwa ikhophi yesicwayiso lesibhaliwe lekumele asayinde kutsi usitfolile. Uma umcashwa angavumi kusayina kutsi usitfolile, umphatsi kumele anikete umcashwa lesicwayiso embi kwalemunye umcashwa, bese sekayasayinda kucinisekisa kutsi sicwayiso lesibhaliwe sindlulisiwe kumcashwa.
c. Sicwayiso lesibhaliwe kumele sigcinwe efayileni yemcashwa.
d. Sicwayiso lesibhaliwe sisebenta tinyanga letisitfupha. Ngesikhatsi kuphela tinyanga letisitfupha, sicwayiso lesibhaliwe kumele sikhishwe efayileni yemcashwa futsi silahlwe.
e. Uma ngabe ngalesikhatsi setinyanga letisitfupha, umcashwa atfolakala acondziswa tigwegwe, sicwayiso lesibhaliwe singabukisiswa kuze kutsatfwe sijeziso lesifanele.
Ticwayiso letibhaliwe tekugcina. Uma lapho bukhulu bekutiphatsa kabi budzinga sicwayiso lesibhaliwe sekugcina, umphatsi anganiketa umcashwa sicwayiso lesibhaliwe sekugcina. Letimiso letilandzelako tisetjentiswa etikweticwayiso letibhaliwe tekugcina:
a. Sicwayiso sekugcina lesibhaliwe singasebentisa lifomu leSengeto C.
b. Umphatsi kumele anikete umcashwa ikhophi yesicwayiso lesibhaliwe sekugcina lekumele asayinde kutsi usitfolile. Uma umcashwa angavumi kusayini kutsi usitfolile, umphatsi kumele anikete umcashwa lesicwayiso embi kwalomunye umcashwa, bese sekayasayina kucinisekisa kutsi sicwayiso lesibhaliwe sindlulisiwe kumcashwa.
c. Sicwayiso lesibhaliwe sekugcina kumele sigcinwe efayileni yemcashwa.
d. Sicwayiso lesibhaliwe sekugcina sisebenta tinyanga letisitfupha. Ngesikhatsi kuphela tinyanga letisitfupha, sicwayiso lesibhaliwe kumele sikhishwe efayileni yemcashwa futsi silahlwe.
e. Uma ngabe ngalesikhatsi setinyanga letisitfupha, umcashwa atfolakala acondziswa tigwegwe, sicwayiso lesibhaliwe sekugcina singabukisiswa kuze kutsatfwe sijeziso lesifanele.
Ngekutiphatsa kabi lokuncane lokungasho lutfo, angeke kwentiwe luphenyo lolusemtsetfweni.
Ngetinjongo tekuncuma tinyatselo tekujezisa letifanele, ticwayiso leticinisekile temacala lafanako lentiwe ngumcashwa titawubukisiswa.
KUTIPHATSA KABI LOKUKHULU
Uma ngabe lokutiphatsa kabi lokusolelwako kufuna indlela lematima kakhulu yekucondziswa kwetigwegwe kunalena leniketwe kusigaba 5, umcashi angasungula luphenyo lwekucondziswa kwetigwegwe. Umcashi kumele akhetse umuntfu latammela, lekufanele kutsi noma kanjani kube ngumphatsi wemcashwa kutsi asungule loluphenyo.
LUPHENYO LWEKUCONDZISA TIGWEGWE
Satiso seluphenyo a. Umcashwa kumele atiswe lokungenani ngaphambi kwemalanga ekusebenta lasihlanu elusuku lekulalelwa.
b. Umcashwa kumele asayinde kutsi usitfolile satiso. Uma umcashwa angavumi kusayina kutsi usitfolile satiso, kumele aniketwe satiso embi kwalomunye umcashwa latawusayina acinisekise kutsi lesatiso sindlulisiwe kumcashwa.
c. Satiso lesibhaliwe semhlangano wekujezisa kumele usebentise lifomu D leSengeto, uphindze unikete:
inchazelo yetinsolo tekutiphatsa kabi nebufakazi lobukhulu lobu umcashi latawutsembela kubo;
imininingwano yesikhatsi, indzawo nalapho kutawulalelwa khona; futsi nemniningwano wemalungelo emcashwa ekumelwa ngumlingani wakhe lasebenta naye nobe inhlangano yenyonyana leyemukelekile, nekuletsa bofakazi kulokulalelwa.
Kumiswa kwekucaphela ngaphambili a. Umcashi angamisa umcashwa nobe atfole umholo wonkhe nobe atfumele umcashwa kulenye indzawo uma umcashwa asolelwa kutsi wente licala lelikhulu; futsi umcashi acabanga kutsi kuba khona emsebentini kutawuvimbela nobe nguluphi luphenyo lwalokutiphatsa kabi lokusolelwako, nobe kutawufaka engotini inhlalakahle nobe kuphepha kwanobe ngumuphi umuntfu nobe imphahla yembuso.
b. Kumiswa kwaloluhlobo indlela yekucaphela ngaphambili lokungahlangani nesigwebo, futsi umuntfu atfole wonkhe umholo.
c. Uma umcashwa amisiwe nobe atfunyelwe kulenye indzawo, umcashi kumele alungise kulalelwa kwelicala kungakendluli inyanga. Sihlalo wekulalelwa kwelicala kufanele ancume uma kunekuhlehliswa.
Kuhanjiswa kwekulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe a. Kulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe kumele kwentiwe kungakendluli emalanga lalishumi ekusebenta emva kwesatiso lesiphawulwe kusigaba 7.1 (a) siniketwe umcashwa.
b. Sihlalo wekulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe kumele kube ngumcashwa losesigabeni lesisetulu kwendlula lomele umcashi. Uma ngabe umcashwa lobekwe licala lekutiphatsa kabi inhloko yelitiko, sikhulu lesingamele kumele kube siphatsimandla semtsetfo nobe lomunye umuntfu lonelwati lolulingene lotonyulwe yiKhabhinethi nobe iKomiti yeSigungu yeSifundza.
c. Uma umcashwa afuna, angamelwa ngumlingani wakhe lasebenta naye nobe lomele inyonyana yetemisebenti lemukelekile.
d. Uma kunesidzingo, umhumushi angaba khona kulokulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe.
e. Uma kulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe, umcashi nemcashwa akukafaneli kutsi bamelwe ngummeli, ngaphandle kwekutsi umcashwa ungummeli kwayena. Ngetinjongo talesivumelwano, ummeli uchazwa njengemuntfu lowemukelwe kutsi asebente njengemmeli eNingizimu Afrika.
f. Uma umcashwa ahluleka kuhambela kulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe futsi uma sihlalo aphetsa ngekutsi umcashwa bekete sizatfu lesivakalako, kulalelwa kungachubeka ngaphandle kwemcashwa.
g. Sihlalo kumele agcine tincwadzi tesatiso sekulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe kanye netinchubo temhlangano.
h. Sihlalo utawufundza satiso selirekhodi bese sewucala kulalelwa kwelicala.
Lomele umcashwa nguye lotawushushisa bufakazi bemcashwa. Umcashwa nobe lomele umcashwa angafaka imibuto kunobe ngumuphi fakazi loletfwe ngulomele umcashi.
j. Umcashi utawuniketwa litfuba lekushushisa bufakazi. Lomele umcashi angafaka imibuto kubofakazi.
k. Sihlalo angabuta nobe ngumuphi fakazi imibuto ngenhloso yekutfola inchazelo.
l. Uma sihlalo atfola umcashwa anelicala, sihlalo kumele atise umcashwa ngesincumo nangetizatfu tekutfolakala anelicala.
m. Ngaphambi kwekutsatsa sincumo sesijeziso, sihlalo kumele anikete umcashwa litfuba lekuletsa tizatfu tekuvelwa. Lomele umcashi naye angaletsa tizatfu tekuciniswa kwesigwebo.
n. Sihlalo kumele atise umcashwa ngemphumela wekugcina wekulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe kungakendluli emalanga lasihlanu ekusebenta emva kwekuphetfwa kweluphenyo lwekucondzisa tigwegwe, futsi lomphumela kumele ubhalwe efayileni lemcashwa.
Tijeziso a. Uma sihlalo atfola umcasha anelicala, sihlalo kumele akhiphe sijeziso, ngekuya ngelicala nangebukhulu belicala, lirekhodi lemcashi lakudzala netizatfu tekuvelwa nobe tekucinisa sigwebo. Tijeziso tifaka ekhatsi loku:
kwelulekwa;
sicwayiso lesibhaliwe;
sicwayiso lesibhaliwe sekugcina;
iv. kumiswa ngaphandle kwemholo, kungandluli tinyanga letintsatfu;
v. kwehliswa esikhundleni;
b. Uma kuvuma umcashwa, sihlalo angajikijela sijeziso sekumiswa ngaphandle nobe kwehliswa esikhundleni njengalenye indlela kunekucoshwa. Uma umcashwa ehliswe esikhundleni, emva kwemnyaka angafaka sicelo sekukhushulwa ngaphandle kwekuboshwa.
c. Umcashi angeke asebentise sijeziso ngesikhatsi umcashwa andlulise licala.
Umcashwa angakhala ngesincumo nobe ngesijeziso ngekugcwalisa Sengeto E.
Umcashwa kumele kutsi kungakandluli emalanga lasihlanu ekusebenta latfole ngawo lesatiso semphumela wekugcina wekulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe nobe letinye tinchubo tekucondzisa tigwegwe, afake lifomu lekundlulisa licala kusiphatsimandla lesisingetse licala sakhe, nobe kumphatsi wakhe, lotalendlulisa kusiphatsimandla lesisingetse lelicala lelindlulisiwe.
Siphatsimandla lesisingetse licala lelindlulisiwe, lesitawubuka lokundluliswa kwelicala, sitawuba:
a. siphatsimandla lesisingetse licala lemcashi, nobe b. umcashwa lokhetfwe siphatsimandla lesisingetse licala, lobekangekho uma kutsatfwa sincumo sekumiswa kwenchubo yekucondziswa kwetigwegwe, futsi lonesikhundla lesikhulu kundlula sihlalo wekulalelwa kwekucondzisa kwetigwegwe.
Uma ngabe umcashi ayinhloko yelitiko, iNdvuna lefanele nobe Mengameli utawubuka lokundluliswa kwelicala.
Uma ngabe lomuntfu lophawulwe kusigaba 8.3 udzinga kulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe, utawatisa umcashi ngelusuku nangendzawo.
Siphatsimandla lesisingetse kundluliswa kwelicala singa-
a. sekela kundluliswa kwelicala, futsi/nobe b. sehlise sijeziso, nobe c. sicinisekise umphumela wenchubo yekucondziswa kwetigwegwe.
Umcashi utawusebentisa ngekushesha lesincumo sesiphatsimandla semacala landlulisiwe.
Khumbula: Umcashwa unelilungelo lekusebentisa tindlela tekucazulula umbango letiniketwe ngaphasi kweMtsetfo weBudlelwano beteMisebenti.
TENTO TEKUTIPHATSA KABI
Umcashwa utawutfolakala anelicala lekutiphatsa kabi uma, phakatsi kwaletinye tintfo (loluhlu alukapheleli):
Ahluleka kuvumelana, nobe aphikisa uMtsetfo, simiso nobe sibopho semtsetfo.
Aphatsa kabi ngemabomu nobe ngebudlabha timali teMbuso.
Ngaphandle kwemvume aphatse nobe asebentise kabi imphahla yeMbuso, yalabanye ebacashwa nobe sivakashi.
Alimata nobe enta kutsi kulahleke imphahla yembuso ngamabomu, ngenhloso nobe ngebudlabha.
Afaka engotini imphilo yakhe nobe yalabanye ngekunaki imitsetfo netimiso tekuphepha.
Akhinyabeta kuphatfwa, kucondziswa kwetigwegwe nobe kusebenta kahle kwelitiko, lihhovisi nobe sikhungo seMbuso.
Asebentisa kabi sikhundla sakhe emisebentini yahulumende kutfutfukisa nobe kukhinyabeta timfuno tanobe nguliphi licembu letembusave.
Antjontja, afumbatsisa nobe enta inkohliso.
Atsatsa sincepheteliso lesingukheshi nobe uma kungenjalo lesisuka kulilunga lahulumende nobe lomunye umcashwa ngekumentela imisebenti ngaphandle kwemvume lebhaliwe yelitiko.
Ahluleka kwenta umsebenti losemtsetfweni nobe kwenta umyaleto wemsebenti ngaphandle kwesizatfu lesiliciniso nobe lesivakalako.
Angabikho nobe angabikho emsebentini emahlanza lamanyenti ngaphandle kwesizatfu nobe imvume.
Enta sento sekuhlumeta ngekwelicansi.
Abandlulula ngekwelibala, bulili, kukhubateka, lophatselene nebulili nobe ngaletinye tento letingahambisani neMtsetfosisekelo.
Asebenta kabi nobe ngalokunganele ngenca yetizatfu kungasiko kutsi uyehluleka.
Ngaphandle kwemvume lebhaliwe yelitiko, wenta umsebenti wekuncesheteliswa wangasese walomunye umuntfu nobe inhlangano kungaba sikhatsi semsebenti nobe emva kwesikhatsi semsebenti.
Ngaphandle kwemvume ulala emsebentini.
Ngesikhatsi asemsebentini utfolakala adle tidzakamivo letidzakwanako, letingekho emtsetfweni, letingavukanyelwa letintjintja similo futsi/nobe letimenta silima, kufaka ekhatsi tjwala.
Ngesikhatsi asemsebentini utiphatsa ngendlela lengakafaneli, ledvumatako futsi lengakamukeleki.
Aphikisa Lucwebu lweKutiphatsa lolubhaliwe lwasemisebentini yahulumende.
Ahlukumeta nobe azama kuhlukumeta lomunye umcashwa nobe umuntfu ngesikhatsi asemsebentini.
Abhebhetela labanye ebacashwa ngendlela yekutiphatsa lengakahleleki futsi lengekho emtsetfweni.
Akhombisa kwedzelela kulabanye emsebentini nobe ahlambalate nobe eyise.
Asabise nobe ahluphe labanye ebacashwa.
Avimbela labanye ebacashwa kutsi bajoyine inyonyana nobe umtimba wetemisebenti.
Abolekisa labanye ebacashwa imali ngesikhatsi semsebenti nobe etakhiweni temisebenti yahulumende.
Aphatsa nobe agcina tibhamu nobe letinye tilimato letiyingoti etakhiweni tembuso, ngaphandle kwemvume lebhaliwe yemcashi.
Ala kutfobela timiso tekuvikelwa.
Aniketa titatimende nobe bufakazi lobumanga ekwenteni umsebenti wakhe.
Abhala emarekhodi lamanga nobe leminye imiculu.
Ahlanganyela emshucweni longakahlelwa, longakavikelwa futsi/nobe longekho emtsetfweni.
Enta licala nobe licala leliphatselene nemtsetfo ngesikhatsi asetakhiweni tembuso.
SICWAYISO LESIBHALIWE
LUSUKU
LIGAMA LEMCASHWA
IMINININGWANO YEMCASHWA
Lesi sicwayiso lesibhaliwe ngekwenchubo yekucondziswa kwetigwegwe. Uma ungatfolakala kutsi awukatiphatsi futsi, sicwayiso lesibhaliwe sitawubukisiswa uma kuncunywa sijeziso lesikhundlwana.
Lesicwayiso lesibhaliwe sitawubekwa efayileni yakho futsi sitawusebenta tinyanga letisitfupha kusukela ngelusuku lotfole ngalo lesicwayiso lesibhaliwe. Emva kwetinyanga letisitfupha sicwayiso lesibhaliwe sitawukhishwa efayileni yakho silahlwe.
Uma ngabe uphikisa lesicwayiso, ungandlulisa licala ku [LIGAMA] kungakandluli emalanga lasihlanu ekusebenta.
Luhlobo lwekutiphatsa kabi ku:
ISAYINI YEMCASHWA
LUSUKU
ISAYINI YEMPHATSI
LUSUKU
ISAYINI YAFAKAZI (Uma akhona)
LUSUKU
SICWAYISO LESIBHALIWE SEKUGCINA
LUSUKU
LIGAMA LEMCASHWA
IMINININGWANO YEMCASHWA
Lesi sicwayiso lesibhaliwe sekugcina ngekwenchubo yekucondziswa kwetigwegwe. Uma ungatfolakala kutsi awukatiphatsi futsi, kungaholela kutsi umiselwe tinchubo tekutiphatsa kabi letisemtsetfweni.
Lesicwayiso lesibhaliwe sekugcina sitawubekwa efayileni yakho futsi sitawusebenta tinyanga letisitfupha kusukela ngelusuku lotfole ngalo lesicwayiso lesibhaliwe. Emva kwetinyanga letisitfupha sicwayiso lesibhaliwe sitawukhishwa efayileni yakho silahlwe.
Uma ngabe uphikisa lesicwayiso, ungandlulisa licala ku [LIGAMA] kungakandluli emalanga lasihlanu ekusebenta.
Luhlobo lwekutiphatsa kabi ku:
ISAYINI YEMCASHWA
LUSUKU
ISAYINI YEMPHATSI
LUSUKU
ISAYINI YAFAKAZI (Uma akhona)
LUSUKU
SATISO SEMHLANGANO WEKUCONDZISA TIGWEGWE
LUSUKU
LIGAMA LEMCASHWA
IMINININGWANO YEMCASHWA
Uyatiswa kwekutsi kumele uhambale kulalelwa kwekucondziswa kwetigwegwe ngekwetihlamvu 6 kanye na-7 teLucwebu lwekuCondzisa tigwegwe.
Kutiphatsa kabi lokusolelwako nebufakazi lobukhona nguloku:
INCHAZELO LEJULILE YEKUTIPHATSA KABI INGAHLANGANISWA.
Umhlangano utawubanjelwa e [INDZAWO] mhlaka [LUSUKU] nga [SIKHATSI]. Uma ungeke ube khona futsi wehluleka kuniketa tizatfu letivakalako tekwehluleka kuba khona, umhlangano utawuchubeka ngaphandle kwakho.
Umcashwa losebenta naye nobe umuntfu lomele inyonyana leyemukelekile angakumela.
Unganiketa bufakazi lobubhalwe phasi uma kulalelwa licala nobe ngabofakazi. Utawuba neligunya lekufaka imibuto kunobe ngumuphi fakazi loletfwa litiko.
Uma loluphenyo likutfola unelicala lekutiphatsa kabi, ungaletsa nobe ngutiphi timeka letifanele tekuncunywa kwesijeziso sekucondzisa tigwegwe.
ISAYINI YEMCASHWA
LUSUKU
ISAYINI YALOMELE UMCASHI
LUSUKU
ISAYINI YAFAKAZI (Uma akhona)
LUSUKU
SATISO SEKUNDLULISWA KWELICALA
LUSUKU
LIGAMA LESIPHATSIMANDLA LESISINGATSE LICALA LELINDLULISIWE
Mine, , [LIGAMA LEMCASHWA] ngikhala ngesijeziso sekwelula tigwegwe lesikhishiwe ngamhlaka [LUSUKU] e [INDZAWO]
Ngihlanganisa ikhophi yesatiso seluphenyo lwekucondziswa kwetigwegwe futsi/nobe nesicwayiso lesibhaliwe. [SICELO SEKUNDLULISWA KWELICALA AUMCASHWA NGAPHANDLE KWEKUTSI UHLANGANISE LEMICULU]
Tizatfu tami tekundlulisa lelicala nguleti:
Umphumela lolindzekile walelicala lelindlulisiwe ngulona:
Ngiyafisa/angifisi [KHETSA KUNYE] kuniketa bufakazi lobungetiwe lobebungekho ngesikhatsi senchubo yekucondziswa kwetigwegwe.
ISAYINI YEMCASHWA
LUSUKU
IMINININGWANO YEMCASHWA
